Vergi ve İşletme

Kanada'da Şirket Kurmak: Doğru Şirket Yapısını Seçme Rehberi

Ege Insurance

29 Temmuz 2023

11 dk okuma

Güncellendi: 31 Temmuz 2026

Kısa Cevap

Üç temel yapi: sole prop, partnership, corporation; vergi ve sorumluluk farklari büyüktür.

★Öne Çıkanlar

Üç temel yapi: sole prop, partnership, corporation; vergi ve sorumluluk farklari büyüktür.

Sole prop basit ve ucuzdur ama sinirsiz kisisel sorumluluk tasır.

Corporation sinirli sorumluluk ve düsük küçük isletme vergisi avantajı sunabilir.

Kârı sirkette birakabiliyorsaniz incorporation genellikle daha anlamli hale gelir.

Maas vs temettü karisimi; RRSP/CPP ve nakit ihtiyacina göre yillik planlanmalidir.

Yapı sonrasi sirada GST, T5018 (sektöre göre) ve sahip/ekip sigortalari gelir.

Kanada'da kendi isinizi kurarken vereceginiz ilk büyük kararlardan biri sirket yapisidir. Bu seçim; ödeyeceginiz vergiyi, kisisel varlıklarinizin korunmasini, yatırımcı/kredi iliskilerini ve isin büyüme yolunu dogrudan etkiler. Üç temel yapi vardir: sole proprietorship, partnership ve corporation. Bu rehber farklari, incorporation zamanini ve yapı sonrası koruma katmanını netlestirir.

11. Sole Proprietorship (Sahıs Isletmesi)

En basit ve genellikle en ucuz baslangiçtir. Ayrı bir tüzel kisilik yoktur; is geliri kisisel beyannamenizde vergilenir. Avantajlari: hizli kurulus, düsük maliyet, basit kayit. Bedeli ise sinirsiz kisisel sorumluluktur: isin borçlari ve davalari, eviniz dahil kisisel varlıklariniza uzanabilir.

Kimler için mantikli? Düsük riskli, erken asama, henüz az kâr birakan isler. Test etmek, ilk müsteriyi almak ve düzeni kurmak için iyi bir baslangiç olabilir.

22. Partnership (Ortaklik)

Iki veya daha fazla kisinin birlikte is yapmasidir. Gelir ortaklar arasinda paylasilir ve kisisel beyannamelerde vergilenir. Yazılı ortaklik sözleşmesi sarttir:

Kâr/zarar paylasimi,

Karar alma ve imza yetkileri,

Sermaye koyma kurallari,

Ayrilik, anlasmazlik, vefat senaryolari,

Rekabet etmeme / müsteri devri.

Genel ortaklikta her ortak, digerin is kararlarindan da sorumlu olabilir. Bu risk küçümsenmemelidir. Buy-sell mantigi ve hayat sigortasi fonlaması, ortakliklarda erken düsünülmelidir.

33. Corporation (Sirket)

Sirket, sizden ayrı bir tüzel kisidir. Temel avantajlari:

Sinirli sorumluluk: kisisel varlıklar kural olarak daha korunaklıdır (garanti/imza verdiyseniz istisnalar olabilir),

Small business deduction: aktif is gelirinde düsük kurumlar vergisi orani,

Vergi erteleme: ihtiyaciniz olmayan kârı sirkette birakmak,

Maas/temettü planlamasi: gelir zamanlama esnekligi,

Prestij ve süreklilik: kurumsal müsteri ve kredi iliskileri.

Bedeli: kurulus masrafi, yillik muhasebe, ayri beyanname ve daha fazla formalite. "Sirket kurdum, vergi ödemiyorum" efsanesi yanlistir; dogru planlama ile vergi zamanlamasi ve etkin oran yönetilir.

Kriter	Sole prop	Partnership	Corporation
Kurulus	En kolay	Sözlesmeli	Daha resmi
Sorumluluk	Sinirsiz	Genelde yüksek	Sinirli (kural)
Vergi	Kisisel dilimler	Kisisel dilimler	Kurum + çekim planı
Maliyet	Düsük	Orta	Daha yüksek
Büyüme	Sinirli	Ortaga bagli	Daha ölçeklenebilir

4Ne Zaman Incorporate Etmeli?

Pratik esik sorusu: Isiniz yasam giderlerinizden fazlasını kazandırıyor mu? Yani kârı sirkette bırakıp daha düsük kurumsal oranda büyütebiliyor musunuz? Veya sorumluluk riskiniz (saha isi, müsteri davasi, büyük sözleşmeler) kisisel varlıklarinizi tehdit ediyor mu? Bu sorulara evet diyorsaniz corporation masaya gelmelidir.

Tersine, her dolari maas olarak çekmek zorundaysaniz vergi avantaji ince kalabilir; yine de sorumluluk koruması ayri bir gerekçe olabilir. Karar muhasebecinizle, 12-24 aylik nakit projeksiyonuyla verilmelidir.

5Federal mi, Eyalet mi?

Eyalet kurulusu: tek eyalette faaliyet için çogu zaman yeterli ve pratik,

Federal kurulus: ulusal isim koruması ve çok eyaletli büyüme senaryolarında avantajlı olabilir.

Isim aramasi, ekstra-provincial registration ve lisanslar (meslek/sektor) kurulus checklist'inin parçasıdır.

6Maas vs Temettü: Kisa Rehber

Maas: RRSP katki odasi ve CPP birikimi üretir; bordro yükü vardir.

Temettü: esneklik ve belli senaryolarda vergi etkinligi; RRSP odasi yaratmaz.

Karisim: çoğu sahip için yillik optimize edilen orta yol.

Ailede gelir bölüsümü (income splitting) kurallari sikılaşmistir; "esime temettü" otomatik strateji degildir. Güncel kuralı muhasebecinizle doğrulayın.

7Kurulus Sonrasi Ilk 90 Gün

Business Number ve gerekiyorsa GST/HST hesabı (rehber),

Is banka hesabını kisiselden ayirma,

Muhasebe yazilimi + fatura düzeni,

Sözlesme ve (varsa) hissedar anlasmasi,

Insaat gibi sektörlerde T5018 / bordro uyumu,

Sahip ve ekip koruma planı.

8Sirket Sahibinin Sigorta Katmani

Yapı kurulduktan sonra is bitmez; risk yönetimi baslar:

Sahip maluliyet: sirket kârlı olsa bile siz calisamazsanız nakit akisi düser (maluliyet),

Hayat / buy-sell: ortak veya aile sirketinde hisse devrini fonlar (hayat),

Grup planlari: yetenek çekmek ve ekibi tutmak için (grup sigortasi),

Kilit kisi: kritik çalisan kaybina karsı.

Birçok kurumsal poliçede vergi avantajı potansiyeli bulunur; tasarım muhasebeci + lisansli danisman birlikte yapilmalidir.

9Sık Yapılan Hatalar

Erken asamada gereksiz karmasik yapi kurmak,

Gecikmis incorporation ile yillarca yüksek kisisel dilimde vergi ödemek,

Sirket hesabindan kisisel harcama yapip kayit bozmak,

Ortaklik sözleşmesi olmadan ise baslamak,

Sahibin gelir korumasını "sirket kazanıyor" diye ertelemek.

10Sonuç: Yapı Araçtır, Plan Amaçtır

Dogru yapi sizi zengin etmez; yanlis yapi ise sizi yavaslatır veya risk altina sokar. Sole prop ile baslayıp büyüyünce corporation'a geçmek yaygin ve meşru bir yoldur. Önemli olan geçisi bilinçli, belgelı ve vergi-uyum düzeniyle yapmaktır.

11Holdco / Opco ve Ileri Yapilar

Is buyudukce operating company (opco) ile holding (holdco) ayirimi gundeme gelebilir: kârı isletme riskinden uzaklastirmak, yatirim varliklarini korumak, aile bireyleri arasinda hisse planlamak. Bu yapilar erken asamada gereksiz karmasa da uretebilir. Dogru zaman, biriken fazla nakit ve gercek risk ayrimi ihtiyaci ortaya ciktigindadir. Avukat + muhasebeci olmadan "Internet'ten holdco" kurmak pahali ogrenme yontemidir.

12Kisisel Garanti Gercegi

Corporation sinirli sorumluluk vaat eder; ama bankalar ve ev sahipleri siklikla kisisel garanti ister. Bu durumda risk kısmen size geri döner. Yapi yine de faydalidir (musteri davalari, tedarikci iliskileri, marka, vergi planı), ama "sirket kurdum, evim %100 guvende" yanilgisina dusmeyin. Hangi sozlesmelerde garanti verdiginizi listeninize yazın.

13Yillik Kurumsal Hijyen

Yillik getiri / corporation beyannamesi,

Minute book ve temel karar kayitlari,

Hissedar avanslari ve temettulerin dogru siniflandirilmasi,

GST, bordro, T4/T5 uyumu,

Sirket ile kisisel hesap ayriminin korunmasi.

Sirket kagidi yasal kalkanini, duzensiz kayit deler. "Hepsi benim cebim" aliskanligi hem vergi hem sorumluluk acisindan pahalıdır.

14Cikis ve Satis Planı

Yapi secimi sadece bugunu degil, 5-10 yil sonraki satisi da etkiler. Temiz mali tablolar, ayrilmis varliklar ve guclu sozlesmeler satis degerini artirir. Hayat / buy-sell sigortasi, beklenmedik cikisarda (vefat, maluliyet) ortaklarin ve ailenin elini guclendirir. Isinizi bir gun satmayacaginizi düsünseniz bile, yapıyı "satilabilir" tutmak disiplin kazandırır.

15Karar Matrisi (Ozet)

Risk dusuk + kâr dusuk ise sole prop ile baslayın. Ortak varsa yazılı partnership (veya dogrudan corporation) dusunun. Kâr biriki tar ve risk artiyorsa corporation'a gecin. Her adimda GST, gelir vergisi ve koruma katmanini birlikte guncelleyin. Ege Insurance Canada, sahip ve ekip sigortasinda Turkce yol arkadasiniz olur; yasal kurulus icin muhasebeci/avukat hattini da net tutun.

16Ilk Yil Maliyet-Fayda Tablosu

Corporation dusunurken su kalemleri yan yana yazın: kurulus ucreti, yillik muhasebe, ek beyanname zamani, beklenen kurumsal vergi tasarrufu / erteleme, sorumluluk riskinin azalması, kredi ve musteri algisi. Sadece "vergiden kacmak" icin sirket kurmak genelde hayal kirikligi getirir. Sayilar ve risk birlikte "evet" demiyorsa, sole prop ile bir yil daha olgunlasmak dogru olabilir.

17Es-Ortak Senaryolari

Esinizle birlikte is yapıyorsaniz maas, temettü ve hissedarlik kurallarını bastan yazın. Bosanma / ayrilik senaryosu hos degildir ama sozlesmesiz ortaklik daha nahoş sonuçlar dogurur. Ayni sekilde aile disi ortakta buy-sell + hayat sigortasi, "bir gun konusuruz" rafinda birakilmamalidir.

18Koruma Olmadan Buyume

Ciro artarken sahip koruması ayni kalıyorsa risk büyümüş demektir. Gelir arttıkca maluliyet teminati, ekip büyüdükce grup planı, borc arttıkca hayat teminatı gozden gecirilmelidir. Yapi secimi bir milattir; koruma planı o milatin devamıdır. Ege Insurance Canada devam kismini ustlenmenize yardimci olur.

19Yapi Secimi Calisma Oturalisi (Tek Sayfa)

Muhasebeciye gitmeden once su tek sayfayi doldurun; toplantı iki kat verimli olur.

Yillik ciro ve net kâr tahmini

Yasam icin gereken yillik cekim

Sirkette birakilabilecek fazla var mi?

Saha / musteri / borc sorumluluk riski dusuk mu yuksek mi?

Ortak var mi? Sozlesme var mi?

Tek eyalet mi, cok eyalet mi?

GST esigi asildi mi / yaklaşıyor mu?

Bordrolu calisan veya düzenli taşeron var mi?

3 yil sonra satis / buyume hedefi ne?

Sahip maluliyet ve hayat koruması var mi?

Fazla kâr ve yuksek risk varsa corporation guclu adaydır. Dusuk kâr ve dusuk riskte sole prop ile baslamak ayip degildir. Ortakta yazılı kural yoksa hicbir yapi guvenli degildir. Maas/temettü karisimi yillik optimize edilir; Internet formuluyle kilitlenmez.

Kurulus sonrası 90 gunde banka ayirimi, GST, kayit duzeni ve koruma paketi tamamlanmalidir. Kisisel garanti verdiyyseniz sinirli sorumluluk sanrisina kapilmayın. Buyume geldikce holdco gibi ileri yapilar konusulabilir; erken karmasa genellikle pahalıdır.

Yapi bir araçtır. Amac, vergi etkin, hukuken korunaklı ve operasyonel olarak surdurulebilir bir is kurmaktır. Ege Insurance Canada aracın sigorta katmaninda size Turkce eslik eder.

20Uygulama Notlari ve Kontrol Cumleleri

Asagidaki notlar, bu rehberdeki ana basliklari günlük karara cevirmek icin yazilmistir. Her satiri kendi durumunuza göre isaretleyin; boylece uzun rehber pratik bir kontrol listesine donusur.

Sole prop basit ve ucuzdur ama kisisel sorumluluk sinirsiz olabilir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Partnership'te yazılı sozlesme yoksa ayrilik ve vefat senaryolari kaos uretir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Corporation sinirli sorumluluk ve düsük küçük isletme vergisi sunabilir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Kârı sirkette birakamiyorsaniz vergi avantaji ince kalabilir; sorumluluk ayri gerekcedir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Maas RRSP ve CPP üretir; temettü esneklik sağlar; karisim yillik planlanir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Kisisel garanti verdiyseniz sinirli sorumluluk sanrisina kapilmayın. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Kurulus sonrası GST, banka ayirimi ve kayit hijyeni ilk 90 gunde bitmelidir. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.

Sahip maluliyet ve buy-sell hayat sigortasi, yapının devam katmanıdır. Bu noktayi kendi dosyanizda yazili kontrol edin.